گاز R410A چیست؟ مشخصات، کاربرد، وزن کپسول و نکات مهم

گاز R410A یکی از مبردهای شناخته‌شده در سیستم‌های تهویه مطبوع است و سال‌ها در کولرهای گازی، اسپلیت، داکت اسپلیت و برخی پمپ‌های حرارتی استفاده شده است. اگر روی دستگاهی با عبارت R410A مواجه شده‌اید یا برای شارژ سیستم به دنبال خرید این گاز هستید، مهم‌ترین نکته این است که R410A را نمی‌توان جایگزین مستقیم R22 در هر سیستم تبریدی در نظر گرفت؛ چون فشار کاری و مشخصات فنی آن متفاوت است.

در این صفحه علاوه بر معرفی گاز R410A، ترکیب شیمیایی، کاربردها و ویژگی‌های آن، درباره وزن کپسول گاز R410، وزن کپسول خالی و وزن خالص مبرد داخل کپسول هم توضیح داده‌ایم تا هنگام خرید یا شارژ دستگاه، اطلاعات دقیق‌تری داشته باشید.

گاز R410A چیست؟

R410A یک مبرد از خانواده HFC است که از ترکیب دو مبرد R32 و R125 به نسبت وزنی ۵۰/۵۰ ساخته می‌شود. این مبرد فاقد کلر است و به همین دلیل ODP آن صفر است؛ یعنی مانند مبردهای حاوی HCFC نظیر R22 باعث تخریب مستقیم لایه اوزون نمی‌شود.

R410A بیشتر برای سیستم‌هایی طراحی شده که از ابتدا با فشار کاری و تجهیزات مناسب این مبرد ساخته شده‌اند. به همین دلیل اگر دستگاه شما برای R22 طراحی شده باشد، صرفاً با تخلیه R22 و شارژ R410A نمی‌توان آن را به سیستم R410A تبدیل کرد.

ترکیب شیمیایی R410A

R410A از دو جزء اصلی تشکیل شده است:

• R32: حدود ۵۰ درصد وزنی
• R125: حدود ۵۰ درصد وزنی

این ترکیب باعث شده R410A در شرایط کاری معمول، رفتار نزدیک به یک مخلوط آزئوتروپیک داشته باشد و در سیستم‌های تهویه مطبوع عملکرد نسبتاً پایداری ارائه دهد.

یکی از ویژگی‌های مهم این مبرد، فشار کاری بالاتر آن نسبت به R22 است. بنابراین کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، شیر انبساط، لوله‌کشی و تجهیزات سرویس باید برای فشار و مشخصات R410A مناسب باشند.

تفاوت گاز R410A با R22

اگرچه هر دو مبرد در سیستم‌های تهویه مطبوع استفاده شده‌اند، اما از نظر فشار کاری و مشخصات فنی یکسان نیستند.

R410A فشار کاری بالاتری نسبت به R22 دارد و به همین دلیل تجهیزات مورد استفاده برای آن باید متناسب با این فشار انتخاب شوند. از طرف دیگر، سیستم‌های R410A معمولاً با روغن POE کار می‌کنند و استفاده از روغن یا تجهیزات نامناسب می‌تواند باعث کاهش عملکرد یا آسیب به کمپرسور شود.

بنابراین اگر هدف شما شارژ کولر گازی است، اول از همه نوع مبرد درج‌شده روی پلاک دستگاه را بررسی کنید.

گاز R410A در چه دستگاه‌هایی استفاده می‌شود؟

مهم‌ترین کاربردهای این مبرد عبارت‌اند از:

• کولر گازی اسپلیت
• کولر گازی ایستاده
• داکت اسپلیت
• سیستم‌های تهویه مطبوع تجاری
• برخی پمپ‌های حرارتی
• برخی چیلرهای کوچک و متوسط
• تجهیزات تهویه مطبوع با کمپرسور روتاری یا اسکرال

البته استفاده از R410A به مدل و طراحی دستگاه بستگی دارد. بهترین مرجع برای تشخیص مبرد مناسب، پلاک فنی دستگاه و مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده است.

وزن کپسول گاز R410 چقدر است؟

یکی از پرسش‌هایی که هنگام خرید گاز R410A زیاد مطرح می‌شود، وزن کپسول است. در اینجا باید بین سه عدد تفاوت قائل شویم:

1. وزن کپسول خالی
2. وزن خالص گاز داخل کپسول
3. وزن کل کپسول همراه با گاز

این سه عدد با یکدیگر متفاوت هستند.

برای مثال، اگر روی یک کپسول مشخص شود که وزن خالص مبرد آن 11.3 کیلوگرم است، این عدد به معنی وزن خود گاز داخل کپسول است و وزن فلزی کپسول را شامل نمی‌شود. وزن کل کپسول از مجموع وزن بدنه، شیر و سایر اجزای کپسول به‌علاوه وزن مبرد به دست می‌آید.

وزن کپسول خالی گاز R410

وزن کپسول خالی R410 عدد ثابتی برای تمام کپسول‌ها نیست و به مدل، ظرفیت، سازنده و نوع کپسول بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان یک عدد واحد را به‌عنوان وزن کپسول خالی تمام گازهای R410 اعلام کرد.

اگر برای خرید یا کنترل مقدار گاز، دنبال وزن کپسول خالی گاز R410، وزن کپسول گاز R410 یا وزن خالص کپسول R410 هستید، بهتر است وزن درج‌شده روی بدنه کپسول را بررسی کنید.

در مقاله اختصاصی  می‌توانید نحوه تشخیص وزن کپسول و تفاوت وزن خالی، وزن خالص و وزن کل را دقیق‌تر بررسی کنید.

وزن خالص کپسول گاز R410 یعنی چه؟

عبارت وزن خالص کپسول گاز R410 به مقدار واقعی مبرد داخل کپسول اشاره دارد و وزن خود سیلندر را شامل نمی‌شود.

این موضوع هنگام خرید اهمیت زیادی دارد؛ چون ممکن است دو کپسول از نظر ظاهر تقریباً مشابه باشند، اما مقدار مبرد داخل آن‌ها متفاوت باشد.

برای اطمینان از مقدار گاز، به مشخصات درج‌شده روی کپسول و برچسب محصول توجه کنید. اگر کپسول روی ترازو قرار گیرد، عددی که ترازو نشان می‌دهد معمولاً وزن کل کپسول به همراه گاز است، نه وزن خالص مبرد.

آیا می‌توان وزن گاز R410 را با ترازو مشخص کرد؟

بله. در زمان سرویس و شارژ سیستم‌های تهویه مطبوع، تکنسین‌ها معمولاً کپسول را روی ترازوی مخصوص قرار می‌دهند و مقدار مبرد مصرف‌شده را از روی تغییر وزن کپسول محاسبه می‌کنند.

مثلاً اگر وزن کپسول قبل از شارژ 20 کیلوگرم و بعد از شارژ 17 کیلوگرم باشد، حدود 3 کیلوگرم مبرد از کپسول خارج شده است.

البته برای شارژ دقیق، فقط به وزن کپسول نباید اکتفا کرد و باید ظرفیت دستگاه، شرایط کاری، روش شارژ و دستورالعمل سازنده نیز در نظر گرفته شود.

ویژگی‌های فنی گاز R410A

R410A نسبت به R22 فشار کاری بالاتری دارد و همین مسئله یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های آن با مبردهای قدیمی‌تر است.

چند ویژگی مهم این مبرد:

• ODP: صفر
• ترکیب‌شده از R32 و R125
• فشار کاری بالاتر نسبت به R22
• استفاده معمول همراه با روغن POE
• مناسب برای بسیاری از سیستم‌های تهویه مطبوع مدرن
• غیرقابل اشتعال و دارای رده ایمنی A1
• دارای GWP نسبتاً بالا

نقطه جوش R410A در فشار اتمسفر حدود 51- درجه سانتی‌گراد است.

شارژ گاز R410A چگونه انجام می‌شود؟

R410A یک مبرد مخلوط است و برای حفظ نسبت اجزای آن، شارژ سیستم معمولاً باید به‌صورت مایع انجام شود. این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که مقدار قابل توجهی مبرد به سیستم اضافه می‌شود.

برای شارژ دقیق، استفاده از ترازوی مناسب و تجهیزات سرویس سازگار با R410A ضروری است. فشار بالاتر این مبرد باعث می‌شود استفاده از شیلنگ، گیج، کپسول و تجهیزات نامناسب خطرناک باشد.

اگر مقدار مبرد مورد نیاز دستگاه مشخص است، بهتر است شارژ بر اساس وزن اعلام‌شده توسط سازنده انجام شود و صرفاً از روی فشار سیستم مقدار گاز تعیین نشود.

آیا R410A برای محیط زیست مناسب است؟

R410A برخلاف R22 دارای کلر نیست و بنابراین پتانسیل تخریب لایه اوزون آن صفر است. اما این موضوع به معنی بی‌اثر بودن آن بر گرمایش جهانی نیست.

R410A دارای GWP بالا است و به همین دلیل در سال‌های اخیر استفاده از آن در بسیاری از بازارها با محدودیت‌های زیست‌محیطی بیشتری روبه‌رو شده است.

در تجهیزات جدید، مبردهایی مانند R32 و برخی مبردهای کم‌GWP بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، R410A همچنان در تعداد زیادی از سیستم‌های نصب‌شده در حال استفاده است و برای سرویس و نگهداری این تجهیزات همچنان تقاضا وجود دارد.

آیا R410A جایگزین مستقیم R22 است؟

خیر.

تفاوت فشار کاری، روغن کمپرسور و مشخصات اجزای سیستم باعث می‌شود R410A را نتوان به‌عنوان یک جایگزین مستقیم و بدون تغییر برای R22 در نظر گرفت.

اگر دستگاه شما با R22 کار می‌کند، قبل از هرگونه تغییر مبرد باید طراحی سیستم، کمپرسور، روغن، تجهیزات انبساط و الزامات سازنده بررسی شود.

هنگام خرید گاز R410A به چه نکاتی توجه کنیم؟

اگر قصد خرید R410A دارید، فقط قیمت کپسول را مقایسه نکنید. چند مورد مهم را بررسی کنید:

• مقدار خالص مبرد داخل کپسول
• وزن و مشخصات کپسول
• برند و کشور سازنده
• اصالت و کیفیت مبرد
• سلامت شیر و بدنه کپسول
• نوع بسته‌بندی
• مناسب بودن گاز برای دستگاه موردنظر

به‌خصوص هنگام مقایسه دو کپسول، حتماً بررسی کنید که وزن اعلام‌شده وزن خالص گاز است یا وزن کل کپسول.

جمع‌بندی

گاز R410A یکی از مبردهای مهم سیستم‌های تهویه مطبوع است که به‌عنوان جایگزین R22 در بسیاری از تجهیزات نسل جدیدتر مورد استفاده قرار گرفت. این گاز فاقد کلر و دارای ODP صفر است، اما به دلیل GWP بالا، در طراحی تجهیزات جدید به‌تدریج مبردهای کم‌GWP جای آن را می‌گیرند.

اگر هدف شما خرید یا سرویس دستگاه است، قبل از انتخاب مبرد حتماً مشخصات پلاک دستگاه را بررسی کنید. برای بررسی مقدار گاز نیز بین وزن کپسول خالی، وزن خالص گاز و وزن کل کپسول تفاوت قائل شوید؛ چون این اعداد یکسان نیستند.